Audyt energetyczny – wybrane aspekty prawne i procedury obliczeniowe
Energy audit – selected aspects legal and calculation procedures

Audyt energetyczny – wybrane aspekty prawne i procedury obliczeniowe, fot. Pixabay
Wprowadzenie zmian nowych wartości maksymalnych współczynników przenikania ciepła U dla przegród zewnętrznych budynku wg rozporządzenia [1] spowodowało m.in. konieczność dostosowania istniejących budynków do obecnie obowiązującego wymagania w zakresie kryterium cieplnego: U ≤ Umax (gdzie: U – współczynnik przenikania ciepła przegrody zewnętrznej, Umax – maksymalna wartość współczynnika przenikania ciepła wg rozporządzenia [1]). W związku z powyższym wiele budynków poddawane jest termomodernizacji, a podstawowym opracowaniem w tym zakresie staje się audyt energetyczny.
Zobacz także
Redakcja miesięcznika IZOLACJE Audyt energetyczny budynku

Wykonanie audytu energetycznego jest kluczowym krokiem, jeśli planujemy termomodernizację domu, w tym inwestycję w pompę ciepła. Dzięki audytowi możliwa jest dokładna analiza, ile budynek zużywa energii...
Wykonanie audytu energetycznego jest kluczowym krokiem, jeśli planujemy termomodernizację domu, w tym inwestycję w pompę ciepła. Dzięki audytowi możliwa jest dokładna analiza, ile budynek zużywa energii oraz określenie miejsc, gdzie występują największe jej straty. W ten sposób można zoptymalizować termomodernizację, a jednocześnie dobrze dopasować nowe źródło ciepła do potrzeb energetycznych domu.
Messe Monachium GmbH Światowe Targi Architektury, Materiałów i Systemów Budowlanych BAU zapraszają do Monachium

W styczniu 2025 r. czeka nas kolejna odsłona targów BAU, czyli Światowych Targów Architektury, Materiałów i Systemów Budowlanych. Największa światowa wystawa budownictwa odbędzie się w dniach 13–17 stycznia...
W styczniu 2025 r. czeka nas kolejna odsłona targów BAU, czyli Światowych Targów Architektury, Materiałów i Systemów Budowlanych. Największa światowa wystawa budownictwa odbędzie się w dniach 13–17 stycznia 2025 w Monachium. Ponad 2000 wystawców w 18 halach czeka na Państwa.
Tomasz Tomczak, prezes Stowarzyszenia Wykonawców Izolacji Natryskowych Rynek izolacji natryskowych – podsumowanie 2024 r. i perspektywy na 2025 r.

Osoby, które dłużej działają w branży izolacji poliuretanowych, z pewnością będą w stanie docenić stabilność cen materiałów, której doświadczyliśmy, a także brak problemów z dostępnością. W latach ubiegłych...
Osoby, które dłużej działają w branży izolacji poliuretanowych, z pewnością będą w stanie docenić stabilność cen materiałów, której doświadczyliśmy, a także brak problemów z dostępnością. W latach ubiegłych zdarzało się, że brakowało materiałów na światowych rynkach i ceny mocno szybowały w górę, ale miniony rok nie przyniósł takich niespodzianek. Jak widać, nasza branża lubi spokój.
***
W artykule przedstawiono wybrane aspekty prawne i procedury obliczeniowe dotyczące audytu energetycznego jako podstawowego opracowania podczas termomodernizacji istniejących budynków.
The article presents selected legal aspects and calculation procedures regarding energy audit as basic studies during thermal modernization of existing buildings.
***
Audyt energetyczny – wybrane aspekty prawne
Do podstawowych aktów prawnych w zakresie opracowania audytu energetycznego można zaliczyć:
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (DzU z 2021 r., poz. 554) [2],
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 grudnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (DzU z 2022 r., poz. 2816) [3].
Czy wiesz: Jakie przedsięwzięcia służą poprawie efektywności energetycznej?
Art. 1. Ustawy [2] określa zasady:
1. finansowania ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów części kosztów przedsięwzięć termomodernizacyjnych i remontowych oraz przedsięwzięć niskoemisyjnych,
2. funkcjonowania centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Art. 2. Użyte w ustawie [2] określenia oznaczają:
1b) przedsięwzięcia niskoemisyjne – przedsięwzięcia, których przedmiotem jest przygotowanie i realizacja ulepszenia, w wyniku którego następuje:
a) wymiana urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową w tych budynkach, które nie spełniają standardów niskoemisyjnych, na spełniające standardy niskoemisyjne, z wyłączeniem kotłów na paliwo stałe spełniających wymagania klasy 5 zgodnie z normą przenoszącą europejską normę EN 303-5:2012, a w przypadku wydania nowszej wersji tej normy zgodnie z normą ją przenoszącą,
b) likwidacja urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową w tych budynkach, które nie spełniają standardów niskoemisyjnych, z wyłączeniem kotłów na paliwo stałe spełniających wymagania klasy 5 zgodnie z normą przenoszącą europejską normę EN 303-5:2012, a w przypadku wydania nowszej wersji tej normy zgodnie z normą ją przenoszącą, oraz przyłączenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego odpowiednio do sieci ciepłowniczej, elektroenergetycznej lub gazowej albo modernizacja tego przyłączenia, wraz z zainstalowaniem w tych budynkach niezbędnych urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową,
ba) likwidacja urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową w tych budynkach, które nie spełniają standardów niskoemisyjnych, oraz zapewnienie budynkowi mieszkalnemu jednorodzinnemu dostępu do energii z zewnętrznej instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (DzU z 2020 r. poz. 261, z późn. zm.) oraz dostępu do pompy ciepła, wraz z zainstalowaniem urządzeń służących doprowadzaniu energii elektrycznej z tej instalacji oraz zainstalowaniem w tych budynkach niezbędnych urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową,
c) zmniejszenie zapotrzebowania budynków mieszkalnych jednorodzinnych na energię dostarczaną na potrzeby ich ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej, jeżeli równocześnie:
- następuje wymiana urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową w tych budynkach, które nie spełniają standardów niskoemisyjnych, na spełniające standardy niskoemisyjne albo
- następuje wymiana urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową w tych budynkach, które nie spełniają standardów niskoemisyjnych, oraz budowa albo modernizacja przyłącza gazowego albo elektroenergetycznego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, albo
- następuje likwidacja urządzeń lub systemów grzewczych ogrzewających budynki mieszkalne jednorodzinne lub urządzeń lub systemów podgrzewających wodę użytkową w tych budynkach, które nie spełniają standardów niskoemisyjnych, oraz budowa przyłącza ciepłowniczego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, albo – istniejące urządzenia lub systemy grzewcze spełniają standardy niskoemisyjne, albo
- budynek mieszkalny jednorodzinny jest przyłączony do sieci ciepłowniczej, albo
- budynek mieszkalny jednorodzinny jest przyłączony, na potrzeby ogrzewania budynku, do sieci gazowej lub elektroenergetycznej, albo – w budynku mieszkalnym jednorodzinnym jest wykorzystywany kocioł na paliwo stałe spełniający wymagania klasy 5 zgodnie z normą przenoszącą europejską normę EN 303-5:2012, a w przypadku wydania nowszej wersji tej normy zgodnie z normą ją przenoszącą;
2) przedsięwzięcia termomodernizacyjne – przedsięwzięcia, których przedmiotem jest:
a) ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie zapotrzebowania na energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej oraz ogrzewania do budynków mieszkalnych, budynków zbiorowego zamieszkania oraz budynków stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego służących do wykonywania przez nie zadań publicznych,
b) ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie strat energii pierwotnej w lokalnych sieciach ciepłowniczych oraz zasilających je lokalnych źródłach ciepła, jeżeli budynki wymienione w lit. a, do których dostarczana jest z tych sieci energia, spełniają wymagania w zakresie oszczędności energii, określone w przepisach prawa budowlanego, lub zostały podjęte działania mające na celu zmniejszenie zużycia energii dostarczanej do tych budynków,
c) wykonanie przyłącza technicznego do scentralizowanego źródła ciepła, w związku z likwidacją lokalnego źródła ciepła, w wyniku czego następuje zmniejszenie kosztów pozyskania ciepła dostarczanego do budynków wymienionych w lit. a,
d) całkowita lub częściowa zamiana źródeł energii na źródła odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji;
8) audyt energetyczny – opracowanie określające zakres oraz parametry techniczne i ekonomiczne przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, ze wskazaniem rozwiązania optymalnego, w szczególności z punktu widzenia kosztów realizacji tego przedsięwzięcia oraz oszczędności energii, stanowiące jednocześnie założenia do projektu budowlanego;
9) audyt remontowy – opracowanie określające zakres oraz parametry techniczne i ekonomiczne przedsięwzięcia remontowego, stanowiące jednocześnie założenia do projektu budowlanego.
Art. 3. 1. Z tytułu realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego inwestorowi przysługuje premia na spłatę części kredytu zaciągniętego na przedsięwzięcie termomodernizacyjne, zwana dalej premią termomodernizacyjną, jeżeli z audytu energetycznego wynika, że w wyniku przedsięwzięcia termomodernizacyjnego nastąpi:
1) zmniejszenie rocznego zapotrzebowania na energię, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a: a) w budynkach, w których modernizuje się wyłącznie system grzewczy – co najmniej o 10%, b) (uchylona) c) w pozostałych budynkach – co najmniej o 25%, lub
2) zmniejszenie rocznych strat energii, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. b – co najmniej o 25%, lub
3) zmniejszenie rocznych kosztów pozyskania ciepła, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. c – co najmniej o 20%, lub
4) zamiana źródła energii na źródło odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji.
2. Premia termomodernizacyjna przysługuje, jeżeli kwota kredytu, o którym mowa w ust. 1, stanowi co najmniej 50% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.
Art. 12. 1. Premie przyznaje Bank Gospodarstwa Krajowego, zwany dalej BGK, ze środków Funduszu.
2. Inwestor składa wniosek o przyznanie premii do BGK za pośrednictwem banku kredytującego.
3. Bank kredytujący, przekazując BGK wniosek, o którym mowa w ust. 2, dołącza do niego umowę kredytu zawartą pod warunkiem przyznania premii.
4. W przypadku zamiaru realizacji przedsięwzięcia lub remontu, określonego w art. 10 ust. 4, w całości z innych środków niż kredyt, w związku z którym przyznana została premia termomodernizacyjna lub premia remontowa, inwestor składa wniosek o przyznanie premii kompensacyjnej bezpośrednio do BGK.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, nie stosuje się warunków określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1.
Art. 13. 1. Do wniosku o przyznanie premii termomodernizacyjnej dołącza się:
1) audyt energetyczny;
2) oświadczenie inwestora, że kredyt na sfinansowanie przedsięwzięcia termomodernizacyjnego nie jest przeznaczony na sfinansowanie prac, na które uzyskano wsparcie ze środków publicznych;
3) informację o kosztach, o których mowa w art. 5a ust. 1, oraz dokumentację techniczną doboru i rozmieszczenia kotew – w przypadku wykonywania wraz z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym robót polegających na wykonaniu dodatkowego połączenia warstwy fakturowej z warstwą konstrukcyjną warstwowych ścian zewnętrznych w budynkach wielkopłytowych.
2. Audyt energetyczny powinien zawierać:
1) dane identyfikacyjne:
a) budynku, lokalnego źródła ciepła lub lokalnej sieci ciepłowniczej,
b) inwestora, w tym dla osoby fizycznej imię i nazwisko, adres do korespondencji i numer PESEL, a w przypadku cudzoziemca nazwę i numer dokumentu tożsamości;
2) ocenę stanu technicznego budynku, lokalnego źródła ciepła lub lokalnej sieci ciepłowniczej;
3) opis możliwych wariantów realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego;
4) wskazanie optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.
Powyżej przedstawiono tylko wybrane art. Ustawy [2] dotyczące zasad opracowywania audytu energetycznego w procesie działań termomodernizacyjnych oraz ubiegania się o premię termomodernizacyjną.
Rozporządzenie [3] określa szczegółowy zakres i formy audytu energetycznego oraz audytu remontowego w części określonej w art. 14 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków oraz algorytm oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego i wzory kart audytów.
Podstawowe (wybrane) pojęcia wynikające z rozporządzenia [3]:
- ulepszenie termomodernizacyjne – rozumie się przez to działanie techniczne składające się na przedsięwzięcie termomodernizacyjne w budynku, lokalnej sieci ciepłowniczej lub lokalnym źródle ciepła, mające na celu oszczędności energii;
- audytor – rozumie się przez to wykonawcę audytu energetycznego lub części audytu remontowego budynku;
- wariant przedsięwzięcia termomodernizacyjnego – rozumie się przez to zestaw ulepszeń termomodernizacyjnych, sporządzony przez audytora;
- optymalny wariant przedsięwzięcia termomodernizacyjnego – rozumie się przez to zestaw ulepszeń wybrany zgodnie z algorytmem oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, który spełnia wszystkie warunki i kryteria określone w ustawie, przeznaczony do realizacji.
Poniżej przedstawiono wybrane artykuły rozporządzenia [3].
§ 3. 1. Audyt energetyczny lub część audytu remontowego, sporządzone dla budynku należącego do grupy budynków o jednakowych rozwiązaniach konstrukcyjno-materiałowych i o tym samym stopniu zużycia stwierdzonym na podstawie inwentaryzacji techniczno-budowlanej, może być opracowany z wykorzystaniem wyników audytu energetycznego wykonanego dla jednego z tych budynków.
2. Dokumentacja wykonania kolejnych kroków optymalizacyjnych algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub wskazania przedsięwzięcia remontowego obejmuje tylko ulepszenia uzasadnione technicznie i ekonomicznie dla danego budynku.
§ 4. 1. Audyt energetyczny i część audytu remontowego sporządza się w języku polskim w formie pisemnej, stosując oznaczenia graficzne i literowe określone w Polskich Normach lub inne objaśnione w legendzie audytu.
2. Wszystkie strony (arkusze) audytu energetycznego i części audytu remontowego oraz załączniki oznacza się kolejnymi numerami.
3. Audyt energetyczny i część audytu remontowego oprawia się w okładkę formatu A-4, w sposób uniemożliwiający ich zdekompletowanie.
Wg § 5 rozporządzenia [3] audyt energetyczny składa się z następujących części – RYS. 1.
§ 6. Algorytm, o którym mowa w § 5 pkt 7 (RYS. 1), zawiera następujące kroki optymalizacyjne:
1) pierwszy polegający na wskazaniu rodzajów ulepszeń termomodernizacyjnych mających na celu zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło:
a) na pokrycie strat przenikania ciepła przez przegrody budowlane oraz na ogrzanie powietrza wentylacyjnego,
b) na przygotowanie ciepłej wody użytkowej;
2) drugi polegający na:
a) wyborze, według metody opisanej w pkt 1 i 2 części 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, optymalnych ulepszeń i wariantów termomodernizacyjnych spośród rodzajów ulepszeń określonych w pkt 1 lit. a i b,
b) zestawieniu, zgodnie ze wzorem zawartym w tabeli 1 części 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia, wybranych ulepszeń i wariantów termomodernizacyjnych w kolejności rosnącej wartości prostego czasu zwrotu nakładów (SPBT), charakteryzującego każde ulepszenie;
3) trzeci polegający na wyborze optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego poprawiającego sprawność cieplną systemu grzewczego, według metody opisanej w pkt 3 części 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, i zestawieniu rodzajów ulepszeń według schematu przedstawionego w tabeli 2 części 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia;
4) czwarty polegający na wyborze optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, pierwszego z kolejnych wariantów, dla którego wartości w kolumnach 5 i 6 tabeli części 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia spełniają odpowiednio wymagania określone w:
a) art. 3 ust. 1 ustawy – kolumna 5,
b) art. 5 ustawy – kolumna 6.
W rozporządzeniu [3] opisano także szczegółowy zakres audytu energetycznego lokalnego źródła ciepła, zlokalizowanego poza zaopatrywanym przez to źródło budynkiem lub źródła zaopatrującego więcej niż jeden budynek (rozdział 4), szczegółowy zakres audytu energetycznego lokalnej sieci ciepłowniczej (rozdział 5), szczegółowy zakres części audytu remontowego (rozdział 6). W załączniku do rozporządzenia zestawiono wzór kart audytu energetycznego – RYS. 2 (w galerii).
W TABELI zestawiono określenia związane z różnymi audytami oraz odniesienia do przepisów prawnych.
Ogólna metodyka sporzadzania audytów energetycznych
Szczegółowe zasady wykonywania audytu różnią się zależnie od jego przeznaczenia, ale w każdym przypadku sporządzenie audytu obejmuje następujące etapy [6]:
Etap 1. Sformułowanie zadania (celu): racjonalizacja użytkowania energii (obniżenie zużycia energii lubi kosztów użytkowania energii, zmniejszenie negatywnego oddziaływania na środowisko związanego z użytkowaniem energii, polepszenie lub zmiana warunków użytkowania bądź obsługi – etap może obejmować jedno lub więcej zadań).
Etap 2. Zbieranie danych: dane dot. obiektu i jego użytkowania; rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe i instalacyjne; rozwiązania technologiczne; bieżące zużycie energii i opłaty za energię; metody mierzenia; taryfy i warunki umowne itp.; dane zbierane są na podstawie: dokumentacji projektowej, remontowej, eksploatacyjnej, informacji od administracji, wizji lokalnych, własnych pomiarów w zakresie izolacyjności cieplnej i instalacji oraz mikroklimatu wnętrza i klimatu zewnętrznego.
Etap 3. Analiza i ocena stanu istniejącego: określenie wielkości rocznego zapotrzebowania na energię na podstawie zebranych danych; porównanie otrzymanych wartości wskaźników z wartościami granicznymi wg przepisów prawnych (rozporządzenie WT [1]); na podstawie analizy porównawczej – określenie potencjału ogólnych możliwości oszczędności jako różnicy wartości charakteryzujących aktualne zużycie energii w obiekcie i wartości porównawczych (granicznych); poszukiwanie elementów, które powodują znaczne zapotrzebowanie na energię; uwzględnienie kosztów eksploatacyjnych oraz oceny możliwości sfinansowania przedsięwzięć modernizacyjnych.
Etap 4. Poszukiwanie i formułowanie możliwych rozwiązań (ulepszeń):
- opracowanie standardowych ulepszeń,
- wybór ulepszenia, które może być rozpatrywane w danym obiekcie,
- weryfikacja wykonalności (eliminacja części rozwiązań i pozostawienie do dalszych rozważań – tych, które są realne do zrealizowania w analizowanym obiekcie),
- eliminacja rozwiązań: mały wpływ na zużycie energii – małe oszczędności, niska efektywność – niekorzystny stosunek nakładów do efektów, specjalne życzenia inwestora,
- ocena rozwiązania: efekt energetyczny, efekt finansowy; efektywność rozwiązania i jego optymalizacja.
Etap 5. Ocena wariantowych rozwiązań i wybór rozwiązania optymalnego:
- efektywność energetyczna, efektywność ekonomiczna,
- kryteria dodatkowe: podniesienie stanu ochrony środowiska (obniżenie emisji CO2 – efektywność ekologiczna, polepszenie warunków użytkowania, wygoda obsługi; ograniczenia prowadzenia robót w określonym czasie lub w sposób niewywołujący zakłóceń użytkowania; ograniczenia możliwości finansowych obiektu,
- na podstawie oceny efektywności ekonomicznej – wybór najlepszego rozwiązania; dokonany wybór powinien być poddany weryfikacji w formie analizy wrażliwości – dodatkowej analizy wskaźników przy zmienionych wartościach nakładów inwestycyjnych, a także efektów oszczędnościowych,
- ocena wariantów inwestycyjnych z punktu widzenia korzyści finansowych jest kryterium podstawowe – najważniejsze,
- pozaekonomiczne czynniki (które mogą mieć istotny wpływ na wybór): priorytety właściciela (inwestora), związki z innymi działaniami (np. cały zespół środków: energetyczne, instalacyjne, budowlane, organizacyjne).
Etap 6. Opracowanie audytu (raportu) i wnioski wynikające z jego wykonania:
- raport z czynności audytora zakończony propozycjami przedsięwzięć, które w optymalny sposób poprawią wykorzystanie energii,
- wykonanie zgodnie z przepisami prawnymi (ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów, ustawa o efektywności energetycznej, rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego, rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu sporządzania audytu efektywności energetycznej, norma PN-EN 16247).
Do sporządzania audytów nie jest wymagane posiadanie specjalnych uprawnień. Podstawowym zadaniem audytorów jest sporządzanie audytów, ale ich działalność może obejmować także:
- pomoc dla inwestorów przy opracowaniu wniosków o uzyskanie pomocy finansowej na przedsięwzięcia poprawy efektywności energetycznej,
- doradztwo dla projektantów,
- ocenę energetyczną rozwiązań projektowych,
- kontrolę jakości inwestycji energooszczędnych (osiągniętej oszczędności energii),
- nadzór na eksploatacją, w tym badania i pomiary (np. badania termowizyjne i testy szczelności.
Wybór optymalnego rozwiązania termoizolacyjnego jest istotnym elementem audytu energetycznego (RYS 3).
Wszystkie rozpatrywane usprawnienia należy zebrać w grupach dotyczących rozwiązania poszczególnych problemów (np. docieplenie przegród zewnętrznych, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, modernizacja systemu ogrzewania i przygotowania ciepłej wody).
Aby dokonać oceny poszczególnych usprawnień, dla każdego z nich powinny być określone następujące wielkości:
- przewidywane nakłady inwestycyjne na realizację ulepszenia,
- przewidywane roczne koszty ogrzewania, jakie będą ponoszone po realizacji ulepszenia i wynikająca stąd oszczędność w stosunku do stanu obecnego.
Przykładowo, optymalne usprawnienia prowadzące do zmniejszenia strat ciepła przez przenikanie przez przegrody (ściany, strop, stropodach) są to usprawnienia, dla których prosty czas zwrotu SPBT przyjmuje wartość najniższą:
SPBT= Nu/ΔOrl [lata]
gdzie:
Nu – planowane koszty robót związanych ze zmniejszeniem strat ciepła przez przenikanie dla całkowitej powierzchni wybranej przegrody [zł],
ΔOrl – roczna oszczędność kosztów energii wynikająca z zastosowania usprawnienia [zł/rok].
Wartość rocznej oszczędności i kosztów energii ΔOrl zależy od:
- różnicy rocznego zapotrzebowania na ciepło na pokrycie strat ciepła przez przenikanie przed i po wykonaniu usprawnień termomodernizacyjnych [GJ/rok],
- opłaty zmiennej związanej z dystrybucją i przesyłem energii [zł/GJ],
- różnicy zapotrzebowania na moc cieplną na pokrycie strat ciepła przez przenikanie przed i po wykonaniu usprawnień termomodernizacyjnych [MW],
- stałej opłaty miesięcznej związanej z dystrybucją i przesyłem wykorzystywanej do ogrzewania [zł/(MW·miesiąc)].
Wybór optymalnego wariantu termomodernizacyjnego – pierwszego z kolejnych wariantów, którego wartości w tabeli spełniają odpowiednio wymagania prawne oraz wymaganie nieprzekraczania wielkości zadeklarowanych przez inwestora środków własnych:
- warianty przedsięwzięcia ustawia się w tabeli (wzór tabeli w rozporządzeniu [3]) z uwzględnieniem kolejności wg rosnącej wartości SPBT oraz zasady wymogu poprawy systemu grzewczego w każdym wybranym wariancie,
- wybór wariantu o możliwie najszerszym zakresie modernizacji, który spełnia warunki wymagań prawnych (wg rozporządzenia [1]) i mieści się w finansowych możliwościach inwestora – taki wariant przyjmuje się jako optymalne przedsięwzięcie termomodernizacyjne.

RYS. 3. Algorytm wyboru optymalnego wariantu termomodernizacyjnego; rys.: oprac. własne na podstawie [6]
Na RYS. 4 przedstawiono tabelę dotyczącą wyboru optymalnego wariantu termomodernizacyjnego wg rozporządzenia [3].
Należy także podkreślić, że termomodernizacja umożliwia osiągnięcie korzyści ekonomicznych, ekologicznych i społecznych:
- podniesienie stanu technicznego i obniżenie zużycia energii oraz kosztów utrzymania i konserwacji budynku,
- podwyższenie standardu użytkowego – mikroklimatu dla całego obiektu,
- stworzenie obiektu o wyższych walorach estetycznych,
- zmniejszenie emisji szkodliwych substancji do środowiska (np. dwutlenku węgla) wynikająca z mniejszego związanego z użytkowaniem budynku zapotrzebowania na energię po wykonaniu termomodernizacji,
- podwyższenie wartości rynkowej budynku.
Prace termomodernizacyjne można planować i wykonywać stopniowo (rozłożone w czasie) lub kompleksowo (najbardziej opłacalne i skuteczne) – głęboka termomodernizacja.

RYS. 4 Dokumentacja wyboru optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego budynku; rys.: [3]
Podsumowanie i wnioski
Audyt energetyczny można określić jako szczególny rodzaj ekspertyzy techniczno-ekonomicznej, której przedmiotem są problemy efektywności energetycznej oraz stanowi przygotowanie do modernizacji energetycznej w różnych dziedzinach (może dotyczyć budynków, obiektów, procesów lub całych przedsiębiorstw). Jest dokumentem, który jest niezbędny:
- zarządzającemu obiektem lub przedsiębiorstwem – jako podstawa podjęcia prawidłowej decyzji o wykonaniu zmian i ulepszeń,
- instytucjom wspierającym finansowo przedsięwzięcia poprawiające efektywność energetyczną – jako podstawa udzielenia tej pomocy z wykorzystaniem wiarygodnej oceny spodziewanych efektów przedsięwzięcia,
- realizatorom przedsięwzięcia – jako przedstawienie środków technicznych potrzebnych do realizacji i jako założenia do projektu wykonania modernizacji obiektu/procesu.
Przedstawione w artykule zagadnienia dotyczące sporządzania audytu energetycznego nie wyczerpują całkowicie tematyki w tym zakresie. Jednak stanowi głos w dyskusji w zakresie miarodajnego, profesjonalnego opracowywania audytów energetycznych – niezbędnych w procesie termomodernizacji istniejących budynków.
Literatura
- Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2022 r., poz. 1225).
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (DzU z 2021 r., poz. 554).
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 grudnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (DzU z 2022 r., poz. 2816).
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o charakterystyce energetycznej budynków (DzU z 2024 r., poz. 101).
- Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Energii w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu sporządzania audytu efektywności energetycznej oraz metod obliczania oszczędności energii (DzU z 2023 r., poz. 1220).
- M. Robakiewicz, „Audyty energetyczne – zastosowanie, wymagania, metody wykonania”, Wydawnictwo Polcen, 2023.